یادداشت 20- چارچوب مدیریت کیفیت جامع 4 با رویکرد فعلی در مسیر آینده

Total Quality Management 4.0 Framework: Present and Future

مقاله معرفی شده با استفاده از تئوری سیستم اجتماعی و فنی، چارچوب مدیریت کیفیت جامع 4.0 (TQM 4.0) را در ادغام اصول مدیریت کیفیت و ابزارهای صنعت 4.0 بررسی می‌کند. کیفیت ۴.۰ یک شاخه از صنعت۴.۰ است که بعنوان چهارمین انقلاب صنعتی نیز از آن یاد می‌شود. صنعت ۴ روند استفاده از اتوماسیون اضافی و تبادل داده در فناوری‌ها برای تولید است.این انقلاب شامل Capabilities مانند اینترنت اشیاء (IoT)، پردازش ابری، یادگیری ماشینی، هوش مصنوعی، فناوری بلاک چین و چاپ سه‌بعدی است.کیفیت۴.۰ شیوه‌های مدیریت کیفیت را با فناوریهای صنعت ۴.۰ تراز می‌کند. کیفیت ۴.۰ جایگزین روش‌های سنتی در مدیریت کیفیت نمی‌باشد درعوض این روش‌ها را که شامل تهیه استراتژی‌ها برای مدیریت کیفیت است را تقویت و بهینه می‌کند.

مدیریت کیفیت جامع نسل چهارم (TQM4) تلفیقی تکامل‌یافته از اصول کیفیت با رویکردهای نوآوری و مدیریت تکنولوژی است که با هدف ایجاد سازمان‌های چابک، یادگیرنده و ارزش‌آفرین در عصر دیجیتال شکل گرفته است. این چارچوب فراتر از بهبود مستمر و رضایت مشتری، بر ایجاد مزیت رقابتی پایدار از طریق هم‌افزایی کیفیت، نوآوری و تکنولوژی تمرکز دارد. در TQM4، کیفیت نه‌تنها در فرآیندها بلکه در مدل‌های کسب‌وکار، اکوسیستم‌های دیجیتال و زنجیره ارزش چرخشی نهادینه می‌شود. این نسل از TQM، مدیریت دانش، تحول دیجیتال، داده‌محوری و هوش مصنوعی را به‌عنوان زیرساخت‌های کلیدی برای شناسایی فرصت‌ها، کاهش خطاها و تسریع نوآوری به کار می‌گیرد. همچنین، مشارکت کارکنان، هم‌آفرینی با ذی‌نفعان و توسعه فرهنگ یادگیری مستمر جایگاه ویژه‌ای دارد. به‌طور خلاصه، چارچوب مدیریت کیفیت جامع نسل چهارم سازمان‌ها را از سطح کنترل کیفیت و بهبود تدریجی به سطح خلق ارزش نوآورانه مبتنی بر فناوری‌های نوین و اقتصاد چرخشی ارتقا می‌دهد.

در این تحقیق از تکنیک مرور سیستماتیک ادبیات برای 203 مقاله از پایگاه داده Web of Science برای ایجاد یک چارچوب نظری برای TQM 4.0 استفاده شده است . پس از تجزیه و تحلیل عمیق بیست مقاله کلیدی، بیست و یک شاخص برای شیوه های TQM 4.0 پیشنهاد شده است. با استفاده از تحلیل پارتو، سیزده مورد از مهمترین آنها شناسایی می شوند. این مقاله پنج ستون اصلی TQM 4.0 شامل عناصر فنی، عناصر اجتماعی، سازمان هوشمند، کارخانه هوشمند و محصول هوشمند را بررسی می‌کند.

شایان ذکر است که از دهه 1800 تا امروز، ما سه انقلاب صنعتی را تجربه کرده‌ایم که هر کدام از آنها توسط یک فناوری جدید تحول آفرین کار می‌کردند: موتور بخار، نوآوری در خط مونتاژ و کامپیوترها. دلیل اینکه این دوران را «انقلاب صنعتی» ‌نامیدند. این است که نوآوری‌ ارائه شده در آنها، نه تنها بهره‌وری و کارایی صنایع را بهبود بخشید، بلکه انقلابی در نحوه تولید کالاها و نحوه انجام کار ایجاد کرد. اکنون در چهارمین انقلاب صنعتی با نام Industry 4.0 هستیم که با استفاده از فناوری‌های هوشمند، انقلابی در اتوماسیون، نظارت بر کیفیت و تجزیه و تحلیل زنجیره‌های تامین ، تولید و مرغوبیت، ایجاد می‌کند. فناوری‌های Industry 4.0 همچنین به تولیدکنندگان امکان می‌دهد کیفیت محصولات خود را بهبود بخشند. با کمک تجزیه و تحلیل داده های بزرگ و هوش مصنوعی، تولیدکنندگان می توانند حجم وسیعی از داده ها را برای شناسایی الگوها و روندهایی که می تواند به بهینه سازی فرآیند تولید و کاهش عیوب کمک کند، تجزیه و تحلیل کنند. علاوه بر این، با استفاده از تکنیک‌های تولید افزودنی، تولیدکنندگان می‌توانند محصولات پیچیده و با کیفیت بالا را با دقت و دقت بیشتری تولید کنند.صنعت 4 توسط اینترنت صنعتی اشیاء (IIoT) و سیستم‌های هوشمند و مستقلی که از الگوریتم‌های مبتنی بر رایانه برای نظارت و کنترل اشیای فیزیکی؛ مانند ماشین‌آلات، روبات‌ها و وسایل نقلیه استفاده می‌کنند، پشتیبانی می‌شود.صنعت چهارم یا Industry 4.0 به معنای چهارمین انقلاب صنعتی است که در آن تکنولوژی‌های جدیدی مانند هوش مصنوعی، اینترنت اشیاء، گردشگری سبز و سیستم‌های سایبری به صنایع وارد شده‌اند. در این صنعت، دستگاه‌ها، سیستم‌ها و ماشین‌آلات با هم ارتباط برقرار کرده و داده‌هایی را به دست می‌آورند که با تحلیل آن‌ها می‌توان عملکرد سیستم‌ها و کسب وکارها را بهبود بخشید. مزیت‌هایی که با استفاده از صنعت چهارم به دست می‌آید عبارتند از :

• کاهش هزینه‌های تولید
• افزایش بهره‌وری و کیفیت محصولات
• کاهش خطاهای انسانی و بهبود ایمنی
• کاهش زمان تولید
• افزایش توانایی همکاری و هماهنگی ماشین‌آلات و دستگاه‌ها
• افزایش انعطاف‌پذیری و توانایی سفارشی‌سازی

در مدل تعالی سازمانی EFQM 2020&2025، نیز منطق توانمندسازها (Enablers) همان بخش‌هایی هستند که سازمان را قادر می‌سازند به نتایج نوآورانه و پایدار برسند. اگر بخواهیم چارچوب مدیریت کیفیت جامع نسل چهارم (TQM4) را با مدیریت نوآوری و تکنولوژی ، به مدل تعالی EFQM  پیوند دهیم، معیارهایی که قادرند در جهتگیری و اجرا این موضوع تمرکز داشته و آنرا تقویت کنند به شرح زیر خواهند بود:

معیارهای توانمندساز مرتبط با TQM4

1- جهت‌گیری ( Purpose, Vision & Strategy)

هم‌راستاسازی کیفیت، نوآوری و تکنولوژی در استراتژی کلان سازمان

توجه به اقتصاد چرخشی و پایداری به‌عنوان بخشی از مأموریت

2- رهبری و فرهنگ سازمانی (Organizational Culture & Leadership)

ایجاد فرهنگ کیفیت و نوآوری هم‌زمان

الهام‌بخشی به کارکنان برای پذیرش فناوری‌های نو

3- انگیزش و تعامل ذی‌نفعان (Engaging Stakeholders)

هم‌آفرینی با مشتریان و شرکای فناوری برای خلق ارزش جدید

مشارکت در اکوسیستم‌های نوآوری

4- ایجاد ارزش پایدار (Creating Sustainable Value)

طراحی محصولات و خدمات نوآورانه با کیفیت برتر

توجه به چرخه عمر محصول، اقتصاد چرخشی و اثرات اجتماعی

5- پیشبرد عملکرد و تحول (Driving Performance & Transformation)

مدیریت تحول دیجیتال و نوآوری مبتنی بر تکنولوژی

پایش عملکرد کیفیت و نوآوری با داده و هوش مصنوعی

جمع بندی : صنعت چهارم در حال حاضر در بسیاری از صنایع مانند خودروسازی، الکترونیک، فناوری اطلاعات، صنایع غذایی و پزشکی به کار گرفته می‌شود و توسعه آن در آینده برای بهبود عملکرد صنایع و افزایش رقابت‌پذیری ضروری است. برای مثال ، BMWخودروساز آلمانی پیشرو، از فناوری های Industry 4.0 نیز بهره برداری کرده است. این شرکت رباتیک و اتوماسیون پیشرفته را در فرآیندهای تولید خود پیاده سازی کرده است که منجر به افزایش کارایی و بهبود کنترل کیفیت شده است. BMW همچنین فناوری های دیجیتالی را برای بهبود زنجیره تامین پیاده سازی کرده که به این شرکت کمک نموده است تا موجودی کالا را بهتر مدیریت کند و هزینه ها را کاهش دهد.انقلاب صنعتی چهارم امکان استفاده بهتر از داده‌ها را در تمام بخش‌های کسب‌وکار فراهم می‌کند. داده‌ها در قالبی قابل هضم ارائه می‌شوند و اطلاعات عملی را ارائه می‌دهند و به نوسازی کسب‌وکار کمک می‌کنند. این امکان برقراری ارتباط بهتر را هم بین بخش‌های داخلی و هم با مشتریان و تامین کنندگان فراهم می‌کند. این سیستم‌های هوشمند به سیستم‌های پشتیبان مانند برنامه‌ریزی منابع سازمانی (ERP) متصل می‌شود تا سطح بی‌نظیری از دید و کنترل را به شرکت‌ها بدهد. در نهایت می‌توان گفت، Industry 4.0 بخش عمده‌ای از تحول دیجیتال هر شرکتی به‌شمار می‌رود.

تهیه و ترجمه : حمید رضا خدمتگزار، منتور و پژوهشگر مدیریت تکنولوژی/ نوآوری و تعالی سازمانی

اگر سازمان شما هنوز این سفر را آغاز نکرده است، از شما می‌خواهم برای یک جلسه مقدماتی ، با ما تماس بگیرید.

لینک های ارتباطی و اطلاعاتی جهت درخواست و دریافت مطالب آموزشی و سایر خدمات:

http://t.me/khedmatgozarhr

https://www.linkedin.com/in/hamid-reza-khedmatgozar

https://www.instagram.com/hrkhedmatgozar