مقاله : مدل EFQM و مدیریت کیفیت: رهبری و نوآوری
این مقاله با عنوان
“EFQM Model and Quality Management: Leadership and Innovation” در سال 2025 منتشر شده و تحلیلی جامع از مدل EFQM و ارتباط آن با سایر چارچوبهای مدیریت کیفیت ارائه میدهد. در ادامه به جزییات بیشتری از مباحث مطرحشده در این مقاله میپردازیم:
۱. بیان مسئله و ضرورت مطالعه
این مقاله از یک سو به ضرورت تجدید نظر در شیوههای سنتی مدیریت کیفیت در دنیای پررقابت امروز اشاره میکند و از سوی دیگر به عنوان یک راهکار جامع و ساختیافته، مدل EFQM:European Foundation for Quality Management را معرفی میکند. نویسندگان بر این باورند که در حالی که چارچوبهای قدیمیتر معمولاً بر استانداردها یا فرآیندهای مشخص تمرکز دارند، EFQM با تأکید بر ابعاد رهبری و فرهنگ سازمانی، امکان بهبود مداوم و نوآوری را در سطح جامع سازمان فراهم میکند.
۲. ساختار مدل EFQM و اجزای کلیدی آن
مقاله به معرفی اجزای کلیدی مدل EFQM میپردازد که شامل موارد زیر است:
- رهبری: تأکید بر اینکه رهبران سازمان باید الگوهای فکری و رفتاری مناسب را ارائه دهند، با الهامبخشی، ارزیابی منظم عملکرد و تشویق به خلاقیت در تیمهای کاری.
- استراتژی و سیاستها: تدوین و اجرای استراتژیهایی که بر اساس تحلیلهای دقیق از نقاط قوت و ضعف سازمان بنا نهاده شدهاند.
- مدیریت کارکنان و فرهنگ سازمانی: ایجاد محیطی که در آن ارزشهای مشترک به عنوان مبنای تصمیمگیریها و عملکردها عمل میکنند.
- فرآیندها و بهبود مداوم: توجه ویژه به بهبود مستمر فرآیندها به کمک روشهای نوین و مدیریت تغییر.
در این مقاله، EFQM به عنوان یک مدل کلنگر معرفی میشود که با یکپارچهسازی ابعاد فنی، انسانی و فرهنگی سازمان، عملکرد کلی سازمان را ارتقا میدهد.
۳. رهبری، نوآوری و مدیریت کیفیت
یکی از محورهای اصلی مقاله، بررسی نقش رهبری و نوآوری در تحقق اهداف کیفیتی است. در این راستا:
- رهبری تحولگرا: نویسندگان تأکید میکنند که رهبران موفق، علاوه بر مدیریت روزمره، باید به عنوان عامل تغییر، فرهنگ نوآوری و یادگیری را در سازمان تقویت کنند. این نوع رهبری باعث میشود که سازمانها نه تنها به بهبود فرآیندها بپردازند، بلکه در مواجهه با تغییرات محیطی انعطافپذیری بیشتری از خود نشان دهند.
- نوآوری به عنوان عامل استراتژیک: مقاله توضیح میدهد که نوآوری در EFQM نه تنها در قالب تغییرات تکنولوژیک یا بهبود فرآیندها بلکه به عنوان یک نگرش کلی در نظر گرفته میشود. شرکتهایی که از این مدل استفاده میکنند، سعی میکنند تا راهکارهای خلاقانه و پیشرو را در تمامی سطوح سازمان به کار گیرند تا بتوانند در رقابتهای جهانی برتری پیدا کنند.
۴. روششناسی تحقیق
برای بررسی اثرگذاری مدل EFQM بر مدیریت کیفیت، مقاله از روشهای ترکیبی استفاده میکند:
- مروری بر ادبیات: پژوهشگران ابتدا به نحوه ارائه و استفاده از مدلهای مختلف مدیریت کیفیت در سازمانهای بینالمللی نگاهی جامع دارند.
- مقایسه تطبیقی: مدل EFQM در مقابل سایر چارچوبهای رایج مانند ISO 9001، Lean و Six Sigma قرار میگیرد. این مقایسه به روشن شدن نقاط قوت و محدودیتهای هر رویکرد کمک میکند.
- تحلیل موردی/کیس استادی: شاید به بررسی نمونههای عملی از سازمانهایی پرداخته شود که نتایج مثبتی از بهکارگیری مدل EFQM کسب کردهاند تا نشان دهد چگونه رهبری و نوآوری به عنوان عوامل کلیدی در بهبود کیفیت سازمانی عمل میکنند.
۵. نتایج و بحث
از یافتههای کلیدی مقاله میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- ارتباط قوی بین فرهنگ سازمانی و موفقیت در مدیریت کیفیت: سازمانهایی که فرهنگ سازمانی قوی، مشوق نوآوری و مسئولیتی درونی را تقویت کردهاند، عملکرد بهتری از نظر کیفیت دارند.
- تحول در عملکرد مدیریتی: مدل EFQM با تاکید بر رهبری تحولگرا و یکپارچگی فرآیندها، باعث ایجاد تغییرات اساسی در شیوههای مدیریت و تصمیمگیری میشود.
- چالشها و موانع: پیادهسازی کامل مدل EFQM در برخی سازمانها با مقاومتهای فرهنگی و ساختاری مواجه است. از این رو، تعهد رهبری و برنامههای آموزش مستمر برای موفقیت در این مسیر ضروری تلقی میشود.
۶. توصیهها و کاربردهای عملی
نویسندگان مقاله پیشنهاد میکنند که سازمانها:
- برای بهرهگیری از مدل EFQM، باید از یک دید کلی استفاده کنند که تنها به بهبود فرآیندهای عملیاتی ختم نشود بلکه تغییر نگرشها و فرهنگ سازمانی را نیز شامل شود.
- برنامههای آموزشی ویژهای برای رهبران و کارکنان تدوین کنند تا همسو با تغییرات مورد نیاز، فرایند نوآوری و بهبود مستمر را تقویت نمایند.
- با استفاده از روشهای سنجش کمی و کیفی، تأثیرات بهبودهای حاصل از بهکارگیری مدل EFQM را ارزیابی و پیگیری کنند.
نتیجهگیری
این مقاله با ارائه یک چارچوب جامع برای مدیریت کیفیت از طریق مدل EFQM، نشان میدهد که رهبری و نوآوری به عنوان عوامل استراتژیک، نه تنها عملکرد عملیاتی سازمان را بهبود میبخشند بلکه تحولاتی را در سطح کلان فرهنگ سازمانی ایجاد میکنند. به عبارت دیگر، EFQM راهکاری یکپارچه برای مواجهه با چالشهای مدرن در صنعت و کسبوکار محسوب میشود که در آن بهبود مداوم و نوآوری از محورهای اصلی موفقیت قرار دارند.
تهیه و ترجمه : حمید رضاخدمتگزار
پژوهشگر مدیریت تکنولوژی و نوآوری ، منتور و مشاور در حوزه تعالی و نوآوری سازمانی .
اگر سازمان شما هنوز این سفر را آغاز نکرده است، از شما میخواهم برای یک جلسه مقدماتی رایگان ، با ما تماس بگیرید.
لینک های ارتباطی و اطلاعاتی جهت درخواست و دریافت مطالب آموزشی و سایر خدمات :
https://www.linkedin.com/in/hamid-reza-khedmatgozar
https://www.instagram.com/hrkhedmatgozar
منبع :
Tóth, B., & Szűcs, E. (2025). EFQM Model and Quality Management: Leadership and Innovation. Cross-Cultural Management Journal, XXVII, 1, 17-25.
