مدل تعالی آموزش و توسعه مولود احساس نیاز حوزه آموزش و توانمندسازی کارکنان به طراحی و توسعه الگوی مفهومی و زبان مشترک، با هدف ارتقا جایگاه و عملکرد مدیریت های آموزش در سازمان های ایرانی است. برای دستیابی به این مهم، مدل تعالی با همکاری اساتید به نام دانشگاهی، مطلعین کلیدی و خبرگان صنعت کشور طراحی و تدوین شده است. این مدل بر مبنای پنج اصل بنیادی توسعه یافته و در سه بخش توانمندسازها، فرایندها و نتایج طراحی شده است. مدل 9 معیار و 27 زیرمعیار دارد و با استفاده از منطق امتیازدهی رادار و بر روی بازه امتیازی 1000 ارزیابی خواهد شد.انجمن علمی آموزش و توسعه منابع انسانی ایران از سال ۱۳۹۲ تا کنون هشت سال فرآیند ارزیابی و اعتباربخشی واحدهای آموزش سازمان ها و دستگاه های کشور را در سال های 1392 تا 1399اجرا و تقدیر از سازمان های برتر را در کنفرانس آموزش و توسعه سرمایه های انسانی و با حضور جمع کثیری از مدیران و فعالین عرصه آموزش سازمانی برگزار نموده است.
اهداف مدل تعالی آموزش و توسعه منابع انسانی
- توسعه شبکه تعامل سازمانهای ایرانی در عرصه آموزش و امکان تبادل و اشاعه تجارب موفق.
- ترویج فرهنگ خودارزیابی در میان فعالین عرصه آموزش و شناخت نقاط قوت و زمینه هایی قابل بهبود این حوزه.
- شناسایی، انتخاب و تقدیر از سازمانهای برتر در حوزه آموزش و توسعه.
- توسعه و نهادینهسازی یک رهیافت معتبر و سازمانیافته، همخوان با بوم اقلیم سازمانهای ایرانی با هدف اندازه گیری، ارزیابی و بهینه کاوی فرایندها و فعالیت های حوزه آموزش.
- آموزش و ترویج مفاهیم سرآمدی و کیفیت به مدیران و فعالین حوزه آموزش در سازمانهای ایرانی
مدل تعالی آموزش و توسعه منابع انسانی از سه بخش تشکیل شده است
مدل تعالی آموزش و توسعه مبتنی بر پنج اصل بنیادین است که چارچوب کلی مدل را پی ریزی می کند. این اصول مبانی برنامه ریزی و استقرار نظام ها و فرایندهای مندرج در مدل تعالی آموزش و توسعه را فراهم می سازند و ارتباط تنگاتنگی با معیارهای مدل دارند. این ارزش ها عبارت اند از:
- نگرش راهبردی و سرمایهای
سازمانهای متعالی در امر آموزش وتوسعه، سرمایه انسانی خود را به عنوان مهمترین عامل توسعه و کسب وحفظ مزیت رقابتی خود تلقی میکنند. ایشان منابع انساني توسعه يافته و توانمند را عامل کلیدی تحقق اهداف خود بر میشمارند و فرآيندهاي آموزش و توسعه را از جمله رويكردهاي اصلي در توسعه مهارت، دانش، نگرش و شايستگيهاي كاركنان و مديران در محيط كسب و كار میپندارند.
در عمل سازمانهای متعالی در امر آموزش و توسعه:
- سرمایه انسانی را به عنوان مهمترین دارایی ناملموس به رسمیت شناخته و در برنامهریزی و مدیریت راهبردی سازمان در نظر میگیرند.
- رهبران اهمیت سرمایه انسانی را در سازمان درک میکنند و صرف منابع سازمانی برای توسعه سرمایه انسانی را به عنوان سرمایهگذاری تلقی میکنند.
- توسعه سرمایه انسانی را به عنوان راهبرد اصلی سازمان در راستای منافع ذینفعان و دستیابی به نتایج کلیدی سازمان درک میکنند.
- استراتژی آموزش و توسعه سازمان را تعیین و آن را با استراتژیهای حوزه منابع انسانی و سازمان متناظر و همسو میکنند.
- یادگیری، توسعه و آموزش را به عنوان ارزشهای محوری سازمان برجسته و در برنامهریزیهای راهبردی در نظر میگیرند.
- توسعه و شکوفایی منابع انسانی را حمایت و سطوح مختلف مدیران، کارشناسان وکارکنان را به مشارکت و ممارست در امر یادگیری و آموزش تشویق و ترغیب میکنند.
- رهبران سازمان در عمل الگوی یادگیری و توسعه برای سایر بخشهای سازمان هستند.
- مشارکت و توسعه فرهنگ یادگیری
سازمانهای متعالی، مشارکت و تلاش کارکنان و مدیران را در فعالیتها و فرایندهای آموزش و توسعه ارج مینهند. ایشان در راستای استقرار و توسعه فرهنگ یادگیری در سازمان، بستر لازم برای مشارکت و درگيري كاركنان، ذينفعان، دست اندركاران، مديران ارشد و مياني در فرآيندهاي مختلف آموزش از جمله سياست گذاري، نيازسنجي و ارزشيابي را فراهم کرده ، مسئوليتپذيري و حمايت مديران و كاركنان از اقدامات آموزشي را ارتقا و در نتيجه تحقق اهداف آموزشي و اثربخشي آن را میسر میسازند.
در عمل سازمانهای متعالی در امر آموزش و توسعه:
- فرهنگی را ایجاد و توسعه میدهند که در آن یادگیری، سرعت یادگیری و آموزش ارزش تلقی شده و به آن بها داده میشود.
- اطمینان حاصل میکنند که کارکنانشان قادر هستند با درک از تمام توانشان و در یک فضای مشارکتی واقعی، در توسعه مستمر خود و موفقیت سازمان سهیم باشند.
- زمینه مشارکت کارکنان، مدیران، مشتریان و ذینفعان خود را به منظور یادگیری و خلق ایدهها و نوآوری فراهم میکنند.
- اطمینان حاصل میکنند که کارکنان دست به کار توسعه روزافزون و یادگیری مستمر هستند و با ارتقا خلاقیت خود زمینه پاسخگویی سریع به چالشهایی که سازمان با آن مواجه میشود را فراهم میآورند.
- روحیه بهبود و یادگیری مستمر و آموختن از چالشهای پیشروی سازمان را در کارکنان و مدیران خود نهادینه میکنند.
- یادگیری و آموزش کارکنان را از بالای سازمان به پایین منتقل و از دستبه کار شدن کارکنان و مدیران به امر یادگیری و توسعه فردی خویش اطمینان حاصل میکنند.
- جامعیت و استمرار
سازمانهای متعالی در امر آموزش، رویکردها، روشها و برنامههاي آموزشي و توسعهای در محيط كسب و كار را با توجه به تغييرات و تحولات در عرصههاي مختلف سازماني، محيطي، فنآوري، زیست محیطی و …، به صورت پويا و مستمر بهروز آوري میکنند و آموزشهاي بههنگام، كاربردي و اثربخشی را برای کلیه سطوح و برای تمام کارکنان و مدیران در طول عمر سازمانی ایشان ارایه میکند.
در عمل سازمانهای متعالی در امر آموزش و توسعه:
- کلیه کارکنان سازمان اعم از مدیران، کارکنان، مشتریان و ذینفعان را در چرخه آموزش و توسعه خود در نظر گرفته و به فراخور نیاز هر کدام، اقدام آموزشی شایسته و مناسبی برای آنها ارایه میکنند.
- فرصتهای آموزشی و توسعهای منصفانه و عادلانهای را برای رشد و ارتقا کلیه کارکنان، مدیران و ذینفعان سازمان فراهم میآورند.
- از عدالت آموزشی در بین کارکنان بخشهای مختلف سازمان اطمینان حاصل میکنند و تلاش میکنند فرصتهای آموزشی به شکلی منصفانه برای کلیه کارکنان فراهم شود.
- آموزشهای متنوع و موقعیتهای توسعهای متوازنی را در همه ابعاد سازمانی و برای کلیه کارکنان فراهم میآورند.
- برنامهریزی مطلوبی برای ارایه آموزشهای مناسب در هر زمان و به فراخور چرخه عمر زندگی هر یک از کارکنان در سازمان فراهم میکنند.
- از پویایی، بازنگری و بهروزآوری آموزشهای سازمان و اقدامهای آموزشی اطمینان حاصل میکنند.
- تعامل سیستمی
سازمانهای متعالی در امر آموزش، نظام آموزشی خود را به گونه اي طراحي میکنند و استقرار میدهند که ارتباطات دروني و بيروني میان فرآيندهاي آموزشي شامل تدوین استراتژی، نيازسنجي، طراحي و برنامهريزي، اجرا و ارزشيابي از سویی و تعاملات آموزش با سایر نظامها و فرایندهای منابع انساني همچون حقوق و دستمزد، ارتقاء، انتصاب، ارزیابی عملکرد، کارراهه شغلی و …، با هدف اثربخشی بیشتر آموزش در سازمان ،مشخص و برقرار میشود.
در عمل سازمانهای متعالی در امر آموزش و توسعه:
- فرایندهای مختلف نظام آموزشی را طراحی و ارتباط سیستمی و هدفمند بین آنها برقرار میسازند.
- اطمینان حاصل میکنند که ارتباط و همسویی منطقی بین خطمشیهای آموزشی سازمان با فرایندهای نیازسنجی، طراحی و برنامهریزی، اجرا و ارزشیابی آموزشی برقرار است.
- اطمینان حاصل میکنند که بین فرایندهای نظام آموزش با سایر فرایندهای حوزه منابع انسانی ارتباط هدفمند و همافزا برقرار شده است.
- از تاثیرگذاری اقدامات آموزشی بر سایر کارکردهای حوزه منابع انسانی همچون ارزیابی عملکرد، ارتقاء، انتصاب و … حمایت میکنند.
- در طراحی نظام جامع منابع انسانی زمینه ارتباطات داخلی و تاثیر و تاثرات نظام آموزشی بر سایر فرایندهای حوزه منابع انسانی را فراهم میکنند.
- تمرکز بر نتایج ارزشآفرین
سازمانهای متعالی در امر آموزش، فعالیتها و فرایندهای آموزشی خود را مطابق با انتظارات و نیازهای مشتریان و ذینفعان همسو می کنند و میکوشند تا با درک و پیشبینی نیازها و انتظارات ایشان از حوزه آموزش، برایشان نوآوری و ارزش خلق کنند. در این مسیر ماموریت آموزشی خود را در راستای چشمانداز سازمان از طریق برنامهریزی و دستیابی به مجموعه متوازنی از نتایج که نیازهای کوتاهمدت و بلندمدت ذینفعانشان را برآوره میکنند محقق و در صورت لزوم از آن فراتر میروند.
در عمل سازمانهای متعالی در امر آموزش و توسعه:
- نتایج کلیدی سازمان را شناسایی و درک میکنند و اقدامات و فرایندهای نظام آموزشی خود را با آن همسو و در راستای آن حرکت میکنند.
- نیازها و انتظارات ذینفعان خود را به عنوان ورودی نظام آموزشی قرار میدهند و خطمشیها و سیاستهای آموزشی را با آن تغییر و بازنگری میکنند.
- شاخصهای حیاتی و دستاوردهای مورد انتظار حوزه آموزش را تعیین و اهداف کمی و کیفی مشخصی را برای پایش دستیابی به آن اهداف مشخص میکنند.
- فرایندهای نظام آموزشی را برای دستیابی به نتایج عملکردی منابع انسانی و نتایج سازمانی در راستای ایجاد ارزش برای ذینفعان همراستا و هدایت میکنند.
- اطمینان حاصل میکنند که نتایج مورد انتظار حوزه آموزش اندازهگیری میشود و نتایج آن برای بازبینی استراتژیها، خطمشیها و سیاستهای آموزشی مورد استفاده قرار میگیرد.
- اطمینان حاصل میکنند که سهم نظام آموزشی در دستیابی به نتایج سازمانی اندازهگیری و برآورد میشود.
معیارهای مدل تعالی آموزش و توسعه با هر یک از پنج اصل بنیادین همسو و متناظر شده است. در ماتریس زیر با دقت تشریح شده است که اجزا و معیارهای مدل تعالی آموزش و توسعه چگونه با پنج اصل بنیادین مدل همراستا شده اند.
2-چارچوب مدل تعالی آموزش و توسعه منابع انسانی
مدل تعالی آموززش و توسعه از سه بخش؛ توانمندسازها، فرایندها و نتایج تشکیل شده است. توانمندسازها به عنوان عوامل محرک فرایندهای آموزش و توسعه عمل میکنند و زمینه دستیابی به نتایج و دستاوردهای آموزشی را محقق میسازند. هر یک از سه بخش در مجموع نه معیار مدل تعالی را در بر میگیرند.
توانمندسازها:
معیار 1- رهبری آموزش و توسعه
معیار2- استراتژی آموزش
معیار3- فرهنگ یادگیری و توسعه
فرایندها:
معیار 4- نیازسنجی آموزشی
معیار 5- طراحی و برنامهریزی آموزشی
معیار 6- مدیریت اجرایی معیار7- ارزشیابی آموزشی
نتایج:
معیار 8- نتایج عملکردی آموزش معیار 9- نتایج کلیدی آموزش
این مدل به صورت چرخه طراحی شده است، به این معنا که فرایندهای حمایت شده بهواسطه توانمندسازها پس از حصول به نتایج با استفاده از یادگیری و نوآوری بهبود مییابد و به استعاره، گردباد یادگیری شکل میگیرد. در شکل زیر چارچوب مدل تعالی آموزش و توسعه و در جدول زیر نیز توزیع امتیازهای هر یک از معیارها و زیرمعیارهای مدل تعالی آموزش و توسعه بر حسب اهمیت و اوزان نشان داده شده است. همچین محتوای مدل در قالب نه معیار به تفصیل تشریح خواهد شد.
سطوح تعالی جایزه تعالی آموزش و توسعه منابع انسانی
با هدف شناسایی برترین تجارب سازمان های ایرانی در عرصه آموزش و توسعه و امکان تقدیر درخور و متناسب با عملکرد هر یک از سازمان های متقاضی، سطوح جوایز تعالی آموزش در ده طبقه رده بندی شده است و این طبقات به سه سطح گواهینامه اهتمام، تقدیرنامه و سطح تندیس تفکیک شده است. استفاده از این سطوح و تقسیمات صورت گرفته با هدف ترغیب سازمان ها و امکان تشخیص بهترین تجارب در این حوزه صورت گرفته است و سازمان هایی که به هر یک از سطوح تعالی دست پیدا کنند، می توانند از نشان های تعالی مربوط به همان سطح در تبلیغات خود استفاده کنند. دستیابی به هر یک از سطوح فوق به میزان امتیاز کسب شده مطابق با جدول زیر در ارزیابی بستگی دارد.
لینک دانلود فایل و کتابچه راهنمای مدل تعالی آموزش و توسعه منابع انسانی ویرایش 1403
دکتر حمید رضا خدمتگزار
ارزیاب ارشد مدلهای تعالی
عضو تیم تدوین و رئیس کارگروه بازنگری مدل تعالی آموزش و توسعه
با تشکر ، این مدل راهنمایی های بسیار مناسبی را برای تحقق اهداف و نتایج آموزش کارکنان تعیین کرده است .