معرفی استاندارد سیستم مدیریت نوآوری + شرح خدمات
خانواده ایزو سری 56000 ، استاندارد مدیریت نوآوری
خانواده استاندارد ایزو ۵۶۰۰۰ (ISO 56000) دستورالعملی جدید در مورد مدیریت نوآوری است که با ساختار مشترک و سطح بالای (HLS) استانداردهای سیستم مدیریت، طراحی و تدوین شده است که قابلیت ادغام با سیستمهای مختلف مدیریت را داراست. به عبارت دیگر میتواند با استانداردهای مجموعه مدیریت مانند سیستم مدیریت کیفیت (ISO 9001) ادغام شود.
خانواده استاندارد مدیریت نوآوری
وقتی عمر استراتژی کوتاه است، نوآوری تنها راهی است که شرکت ها می توانند حضور خود را در آینده تضمین کنند. نوآوری هرگز تا به امروز این قدر مهم نبوده است پس اگر به درستی درک و اعمال شود، می تواند به هر سازمانی کمک کند تا سریعتر رشد کرده،چابک تر باشد و اشکال جدیدی از ارزش را رمزگشایی کند.
هر سازمان یا شرکت، می بایست نیازسنجی مناسبی را برای انتخاب و استقرار یک سیستم مدیریتی کارا و اثربخش انجام داده و با هدف گذاری و تدوین اهداف اجرایی و در ادامه با ارزیابی و بهبود مستمر آن در پی استقرار و نگهداشت آن باشد. سیستم های مدیریتی متفاوتی در زمینه های مختلف از جمله مدیریت نوآوری و مدیریت کیفیت وجود دارد که هر کدام از قواعد، اصول و اصطلاحات مرتبط با آن حوزه برخوردار است. از اینرو برای اجرای مناسب و هدفمند، ضروریست قواعد و اصول پایه ای مطالعه شده و مورد استفاده قرار گیرد.
سند ایزو 56000 به معرفی و تشریح تمامی اصطلاحات، قواعد و اصول اسناد مرتبط با خانواده استاندارد سیستم مدیریت نوآوری می پردازد و به سازمان ها، شرکت ها، مشاوران، مدرسان و تمامی ذینفعانی که به نوعی از آن ها بهره برداری می کنند، کلیه آنچه که برای به کارگیری صحیح سیستم مذکور مورد نیاز است را ارائه می دهد.
برخی از مواردی که در این سند به آن ها اشاره شده در زیر بیان می گردد:
- تعریف نوآوری
- انواع نوآوری
- سیستم نوآوری
- فرآیند های نوآوری
- فعالیت های نوآوری
- سیستم مدیریت
- سیستم مدیریت نوآوری
- چشم انداز سازمانی و چشم انداز نوآوری سازمانی
- مدیریت و رهبری سازمان
- استراتژی سازمانی
- استراتژی نوآوری
- اهداف سازمانی
- اهداف نوآوری و سیستم مدیریت نوآوری
- ذینفعان سازمان و ذینفعان سیستم مدیریت نوآوری
- ریسک و مدیریت ریسک
- ریسک های نوآوری
- توسعه و توسعه پایدار سازمانی
- محیط فعالیت سازمانی
- ارزیابی و بهبود
- اختراع
- مالکیت معنوی
- مدیریت مالکیت معنوی
معرفی خانواده استاندارد ایزو 56000
متن ذیل مربوط به خانواده استاندارد ایزو 56000 ، ISO 56000 بوده که توسط کمیته TC 279 تدوین شده است. خانواده این استاندارد شامل اسناد زیر می باشد :
خانواده استاندارد 56000 – سیستم مدیریت نوآوری
- ISO 56000
اصول و اصطلاحات سیستم مدیریت نوآوری
سیستم مدیریت نوآوری ، اجرای مناسب یک سیستم یا مکانیزم مدیریتی (مانند: سیستم مدیریت کیفیت) نیازمند آگاهی از چارچوب مفهومی و اجرایی آن سیستم و طرح ریزی متناسب آن با هر بستر مورد نظر، مانند یک سازمان، میباشد. از اینرو، این سند به ارائه اصطلاحات، تعاریف، مفاهیم و اصول مدیریت نوآوری و اجرای نظامند آن میپردازد.
- ISO 56001
الزامات اجرایی و ممیزی سیستم مدیریت نوآوری
سیستم مدیریت نوآوری – این سند الزامات اجرایی و ممیزی سیستم مدیریت نوآوری را در هر بستر دارای فعالیت (مانند: سازمان، شرکت، کارخانه، کارگاه، استارت آپ و غیره) ارائه می نماید.
- ایزو 56001 ویرایش 2024 یک استاندارد الزامی (Requirements Standard) است.
- مشابه ایزو 9001 یا 14001، الزامات مشخصی را برای ایجاد، پیادهسازی، نگهداری و بهبود سیستم مدیریت نوآوری (Innovation Management System – IMS) تعیین میکند.
- اگر سازمانی بخواهد گواهینامه رسمی سیستم مدیریت نوآوری بگیرد، باید ISO 56001 را اجرا کند.
- ISO 56002
کلیات سیستم مدیریت نوآوری
سیستم مدیریت نوآوری ، این سند به عنوان یک سند راهنما، کلیات یک سیستم یا مکانیزم مدیریت نوآوری کارآمد و اثربخش را ارائه مینماید. این کلیات شامل طراحی، استقرار، اجرا، نگهداری و بهبود مستمر سیستم مدیریت نوآوری میشود که در هر بستر دارای فعالیت (مانند: سازمان، شرکت، کارخانه، کارگاه، استارت آپ و غیره) قابل بهرهبرداری است.
سیستم مدیریت نوآوری دستورالعملی است که تمام جنبههای مدیریت نوآوری از چگونگی تولید اولین جرقه ایده، تا فروش چیزی جدید در بازار را پوشش می دهد. این استاندارد زمینه ای را که سازمان در آن کار می کند ، فرهنگ ، استراتژی ، فرآیندها و تاثیرات را در نظر میگیرد. این فرآیند انواع مختلفی از فعالیتها شامل محصولات و خدمات ،مدلهای کسب وکار، نوآوری سازمانی و غیره را در بر میگیرد و برای همه انواع سازمان بدون توجه به اندازه یا نوع آن ها قابلاجرا است.
- یک راهنمای غیرالزامی (Guidance Standard) است.
- چارچوب و راهنماییهایی برای استقرار سیستم مدیریت نوآوری ارائه میدهد.
- نقش آن شبیه ISO 9004 در کنار ایزو 9001 است: به جای تمرکز بر الزامات سختگیرانه، راهکار و بهترین شیوهها برای ایجاد فرهنگ نوآوری، فرآیندهای ایده تا ارزشآفرینی، و یکپارچگی با سایر سیستمهای مدیریتی را توضیح میدهد.
- از سال 2019 بهصورت رسمی منتشر شده و هماکنون در بسیاری از سازمانها مبنای طراحی سیستم نوآوری قرار میگیرد.
به زبان ساده
- 56001 میگوید “چه باید کرد؟” (الزامات)
- 56002 میگوید “چطور انجام بدهیم؟” (راهنما)
اصولِ زیر پایه و اساس سیستم مدیریت نوآوری بر اساس این استاندارد است :
الف) ارزشآفرینی؛
ب) رهبران آینده نگر؛
پ) جهتگیری استراتژیک؛
ت) فرهنگ نوآوری؛
ث) بهرهگیری از بینش افراد؛
ج) مدیریت عدم قطعیت؛
چ) انطباقپذیری؛
ح) رویکرد سیستمی.
سیستم مدیریت نوآوری مجموعهای از عناصر است که با هدف ارزشآفرینی، با یکدیگر در ارتباط و تعامل هستند. این سیستم، چارچوبی مشترک برای توسعه و بکارگیری قابلیتهای نوآوری، ارزیابی، بهبود و دستیابی به نتایج موردنظر را ارائه مینماید. این عناصر را میتوان بصورت تدریجی در سازمان بهکار گرفت تا سیستم مطابق با بافت سازمان و محیط یا بستر خاصی که در آن فعالیت میکند، پیادهسازی شود. زمانی سازمان می تواند از مزایای کامل این سیستم بهره مند گردد که همه عناصر سیستم مدیریت نوآوری به شکل متناسب در سازمان جاری شده باشد. گفتنی است، اجرای مؤثر سیستم مدیریت نوآوری متکی به تعهد مدیریت ارشد و توانایی رهبران در ارتقاء قابلیتهای نوآوری و فرهنگ حمایت از فعالیتهای نوآورانه است.
مزایای استفاده از استاندارد ISO 56002 در مدیریت نوآوری :
- تبدیل نوآوری از یک فعالیت پراکنده به یک سیستم مدیریتی منسجم
- افزایش شفافیت در فرآیندهای نوآوری و تخصیص بهتر منابع
- همراستاسازی نوآوری با استراتژیهای کلان سازمان
- بهبود همکاری میان واحدها و ایجاد زبان مشترک در مدیریت نوآوری
- کاهش ریسکهای مرتبط با نوآوری و افزایش احتمال موفقیت پروژهها
- امکان اندازهگیری، پایش و بهبود مستمر عملکرد نوآورانه
- تسهیل در پذیرش نوآوریهای فناورانه در مسیر تحول دیجیتال
- ارتقای اعتبار سازمان در برابر ذینفعان، سرمایهگذاران و بازارهای جهانی
- ISO 56003
ابزارها و روشهای همکاری در نوآوری
این سند به عنوان یک سند راهنما چارچوب، روشها و ابزارهای همکاری و مشارکت نوآوری را ارائه مینماید. در این سند به مواردی همچون: سنجش ورود به مشارکت، چالشهای همکاری و مشارکت و تعامل بین طرفین پرداخته شده است و انواع مختلف همکاری و مشارکت نوآوری را، فارغ از نوع و اندازه سازمان، شامل می شود.
- ISO 56004
راهنمای ارزیابی سیستم مدیریت نوآوری
سیستم مدیریت نوآوری – این سند به ارائه مفاهیم، مزایا و چارچوب ارزیابی مدیریت نوآوری میپردازد. همچنین چگونگی برنامهریزی و اجرای ارزیابی مدیریت نوآوری را فارغ از نوع نوآوری (مانند: محصول، خدمات، فرآیند و غیره) تشریح میکند.
- ISO 56005
ابزارها و روشهای مدیریت مالکیت معنوی
سیستم مدیریت نوآوری – مدیریت اثربخش مالکیت معنوی کلید اصلی برای پشتیبانی از فرآیندهای نوآوی است و در هر سازمان از یک سو پایهای برای حفاظت و رشد و از سوی دیگر نیرو محرکه توان رقابتی محسوب میشود. این سند به عنوان یک سند راهنما به چارچوب، روشها و ابزارهای مدیریت مالکیت معنوی (استراتژیک و عملیاتی) در مدیریت نوآوری میپردازد.
- ISO 56006
ابزارها و روشهای مدیریت هوش استراتژیک
سیستم مدیریت نوآوری – نوآوری در سازمان محصول تفکر نوآورانه و منتقدانه به شرایط درونی و پیرامونی است. این تفکر دارای رویکردی استراتژیک و عملیاتی است که به هوشمندی مناسب و متناسب در درون سیستم مدیریت نوآوری هر سازمان نیاز دارد. از اینرو این سند به چارچوب، ابزارها و روشهای مدیریت هوش استراتژیک سازمان در مدیریت نوآوری میپردازد.
- ISO 56007
ابزارها و روشهای مدیریت ایده
سیستم مدیریت نوآوری – مدیریت ایده فرآیند خلق ایدهها و دستیابی به آنها با روشی موثر و کاراست. بدیهی است که مراحل مختلفی در این فرآیند وجود دارد که روش و ابزار مناسب میتواند به سازمان کمک کند تا با چالشهای کمتری مواجه باشد. این سند به ارائه چارچوب، روشها و ابزارهای مدیریت ایده در سیستم مدیریت نوآوری میپردازد.
- ISO 56008
ابزارها و روشهای سنجش عملیات نوآوری
در سیستم مدیریت نوآوری ،گفته میشود ” آنچه که قابل اندازهگیری نباشد قابل مدیریت نیز نیست! ” بنابراین سازمانی که برای ذینفعان خود، در پی ایجاد ارزش از طریق نوآوری است نیازمند مدیریت یکپارچه نوآوری و ارزیابی و اندازهگیری مداوم سیستم مدیریت نوآوری خود میباشد. این سند روشها و ابزارهای سنجش عملکرد و عملیات نوآوری را ارائه میکند.
سری ISO 56000 شامل استانداردهای متعددی است که به شرح و جدول زیر تمامی استانداردهای مرتبط ، در یک نگاه تشریح و معرفی شده است .
- ایزو ۵۶۰۰۰: اصول مدیریت نوآوری و واژگان.
- ایزو ۵۶۰۰1: الزامات اجرایی و ممیزی سیستم مدیریت نوآوری.
- ایزو ۵۶۰۰۲: کلیات سیستم مدیریت نوآوری.
- ایزو ۵۶۰۰۳: ابزارها و روشهای مشارکت نوآوری.
- ایزو ۵۶۰۰۴: ارزیابی مدیریت نوآوری.
- ایزو ۵۶۰۰۵: مدیریت مالکیت معنوی.
- ایزو ۵۶۰۰۶: مدیریت هوش استراتژیک.
- ایزو ۵۶۰۰۷: مدیریت ایده.
- ایزو ۵۶۰۰۸: ابزار و روشهای اندازهگیری عملیاتی نوآوری.
در همین راستا شرح خدمات مشاوره و آموزش تهیه و ارائه شده است.
شرحی بر طرح مشاوره سیستم مدیریت نوآوری :
هر سازمانی که بخواهد به آینده خود مسلط شود، باید برخی از جنبههای مدیریت نوآوری را ترکیب کند. نوآوری تنها داشتن چند ایده روشن نیست. بلکه در مورد ایجاد ارزش و کمک به سازمانها می باشد. موضوع این طرح ، مدیریت فرآیندها و پدیدههای خلاقیت و نوآوری در هر سازمان میباشد. یک سیستم مدیریت نوآوری یک رویکرد سیستمی برای ادغام نوآوری در تمام لایههای سازمانها به منظور کشف و خلق فرصتهایی برای توسعه راهحلهای جدید، سیستمها، محصولات و خدمات فراهم میکند. این طرح جهت ارائه خدمات مشاوره مدیریت در زمینه جاریسازی و اجرای سیستم مدیریت نوآوری مطابق با استاندارد ISO 56001:2024 با محوریت یکپارچگی سیستمها در راستای تحقق استراتژیها و ارتقای سطح تعالی سازمانی بر اساس جمع آوری ، مدیریت و همسو نمودن کلیه توانمندیها، اطلاعات ، زیرساختهای موجود و سیستمهای سازمان طرحریزی و اجرا خواهد شد.
مهمترین دستاوردها و ابعاد اصلی خدمات مشاوره مدیریت نوآوری:
سیستم مدیریت نوآوری، سازمان را برای تعیین چشمانداز، استراتژی، سیاست گذاری، اهداف نوآورانه و ایجاد فرآیندها و پشتیبانی لازم برای دستیابی به نتایج مورد انتظار، راهنمایی و هدایت میکند.
- ارزیابی و شناخت وضع موجود و تواناییها، محرک ها و ظرفیتهای نوآورانه در سطوح مختلف سازمانی .
- طرح ریزی برنامه اجرایی (جهت بررسی تعهد و حمایت سازمان در مسیر تحقق نوآوری و اثربخشی برنامههای همسو با این هدف)
- تیم سازی و آموزش مفاهیم ، اصول و بندهای استاندارد سیستم مدیریت نوآوری .
- مستند سازی و اجرا الزامات و خواسته های استاندارد.
- ممیزی و بازنگری سیستم جهت بهبود فرایندها و اصلاحات مورد نیاز .
مراحل مشاوره و اجرای سیستم مدیریت نوآوری با تمرکز بر استاندارد ISO 56001 شامل چندگام کلیدی است:
نخست، ارزیابی بلوغ نوآوری و شناسایی شکافها در سازمان. دوم، تعریف چشمانداز، استراتژی و خطمشی نوآوری همسو با اهداف کلان. سوم، طراحی ساختار و فرآیندهای نوآوری. چهارم، ایجاد زیرساختهای حمایتی مانند فرهنگ نوآوری، منابع انسانی توانمند، ابزارها و فناوریهای پشتیبان. پنجم، پیادهسازی پایلوت و بهبود مستمر بر اساس بازخورد. در نهایت، پایش و ارزیابی شاخصها برای ارزشآفرینی فرایندها و ارتقای مستمر نظام نوآوری در سازمان.
توجه : اگر سازمان شما هنوز این سفر را آغاز نکرده است، از شما میخواهم برای یک جلسه مقدماتی رایگان ، با ما تماس بگیرید.
تهیه و ترجمه : خدمتگزار،حمیدرضا – مشاور ، مدرس و طراح دوره های عالی مدیریت ، تعالی سازمانی، مدیریت تکنولوژی و نوآوری ،لطفا جهت جزییات بیشتر درخواست خود را از طریق ثبت درخواست یا با پیام واتساپ یا تلگرامی به شماره 09331331285 ارسال نمایید.
مرجع تخصصی، مشاوره و آموزش نوآوری و تعالی سازمانی
